Pocho­dzenie i historia

Epitalon wyrósł z programu badawczego, który rozpoczął się w Związku Radzieckim i wciąż trwa w Petersburgu.

Wyciągi z gruczołów

W latach 70. lekarze wojskowi w Leningradzie, wśród nich Władimir Chawinson i Wiaczesław Morozow, zaczęli testować wyciągi z narządów zwierzęcych. Ich teoria zakładała, że każdy narząd zawiera krótkie peptydy pomagające regulować jego własne komórki i że te sygnały słabną z wiekiem. Na początku lat 80. donosili o dłuższym życiu myszy, którym podawano wyciągi z grasicy i szyszynki.

Epitalamina

Wyciąg z szyszynki nazwano epitalaminą. W kolejnych latach podawano go muszkom owocowym, myszom i szczurom, a później testowano u osób starszych w Instytucie Gerontologii w Kijowie. Te badania na ludziach dotyczyły wyciągu, a nie Epitalonu, i ta różnica często ginie w internecie.

Prostsza cząsteczka

Wyciąg to mieszanina, a jego skład może się różnić między partiami. Zespół sprawdził więc, jakie aminokwasy zawiera epitalamina, i złożył z nich krótki peptyd: Ala-Glu-Asp-Gly. Nazwano go Epitalon, a pierwsze prace na jego temat ukazały się około 2000 roku, zaczynając od doświadczeń na muszkach owocowych.

Przełom z telomerami

W 2003 roku grupa podała, że Epitalon włączał telomerazę w ludzkich płodowych fibroblastach, rodzaju komórek tkanki łącznej, które zwykle jej nie mają, i że ich telomery się wydłużały. Rok później poinformowała, że starzejące się komórki tego typu po leczeniu przechodziły około dziesięciu dodatkowych podziałów. Te dwa krótkie doniesienia to wciąż najczęściej cytowane prace o Epitalonie.

Znaleziony w samym gruczole

Przez lata Epitalon opisywano jako projekt syntetyczny. W 2017 roku zespół Chawinsona podał, że wykrył sekwencję AEDG wśród tetrapeptydów wyciągu z szyszynki, co wspiera tezę, że występuje on w naturze.

Zainteresowanie poza Rosją

Mniej więcej od 2019 roku grupy we Włoszech, w Chinach, Wielkiej Brytanii i gdzie indziej prowadzą własne doświadczenia na komórkach macierzystych, komórkach jajowych i telomerach. W 2025 roku badacze z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego opublikowali obszerny przegląd, a zespół z Brunel University London ogłosił niezależne pomiary telomerów.